شرایط طلاق از طرف زن، مراحل قانونی و نکاتی که باید بدانید

طلاق به دلیل عسر و حرج

این رایج‌ترین راه برای طلاق از طرف زن است. این حالت زمانی است که زندگی مشترک به جایی برسد که زن واقعاً نتواند شرایط موجود را تحمل کند و ادامه آن برایش پر از سختی باشد. دادگاه باید این سختی را احراز کند و بعد حکم بدهد.

برخی از مصداق های عسر و حرج که دادگاه‌ها آن را قبول می‌کنند عبارتند از:

• ترک خانه توسط مرد برای مدت طولانی، مثلاً شش ماه پشت سر هم یا نه ماه در یک سال، بدون دلیل منطقی.
• اعتیاد مرد به مواد مخدر یا الکل، به حدی که زندگی خانوادگی را مختل کند و او هم حاضر به ترک نباشد.
• محکومیت مرد به زندان طولانی، مثل پنج سال یا بیشتر.
• رفتار بد و مستمر مثل کتک‌کاری یا توهین‌هایی که قابل تحمل نباشد.
• بیماری‌های جدی جسمی یا روانی مرد که زندگی مشترک را غیرممکن کند.

البته این‌ها فقط مثال هستند و دادگاه می‌تواند موارد دیگری را هم مورد برسی قرارداده و قبول کند، مثل خیانت مکرر، عدم رابطه زناشویی طولانی یا حتی فشارهای روانی شدید که زندگی را فلج کند. نکته مهم این است که زن باید با مدارک بتواند این سختی را ثابت کند.

برای اثبات، معمولاً از شهادت نزدیکان، گزارش‌های پزشکی، مدارک پلیس یا کلانتری یا حتی گزارش مددکار اجتماعی استفاده می‌شود. زن باید نشان دهد که این مشکلات واقعی هستند و ادامه زندگی ممکن نیست. اگر دادگاه قبول کند، حکم به طلاق می دهد.

در این موارد، حقوق مالی زن مثل مهریه کامل، نفقه عقب‌افتاده و اجرت‌المثل حفظ می‌شود، مگر اینکه زن خودش برای سریعتر شدن کار، بخشی از حقوق خود را ببخشد.

شایان ذکر است با توجه به تصویب مجلس شورای اسلامی در هفته اخیر طلاق به دلیل مصادیق جدید عسر و حرج زن

میتواند مشروط به استرداد کلیه حقوق مالی و هدایای دریافت شده توسط زن به مرد شود

مصادیق جدید عسر و حرج زن

در صورتی که زوجه حاضر به بذل کلیه حقوق مالی خود است و یکی از شرایط وجود دارد:

• زوجین حداقل در یک سال متوالی متصل به ثبت دادخواست طلاق جدا از هم زندگی میکنند.
• به تشخیص دادگاه زوجه نسبت به زوج کراهت شدید دارد.
• در مواردی که زوجه از حق حبس استفاده میکند و یک سال از تاریخ عقد نکاح میگذرد و زوجه حاضر به بذل کلیه حقوق مالی خود است. در این دو مورد در صورتی که زوجه تمام یا بخشی از حقوق مالی خود را دریافت و یا اموال و هدایایی اخذ کرده باشد در صورت درخواست زوج دادگاه میتواند صدور حکم طلاق را به استرداد تمام یا بخشی از حقوق مالی استیفا شده یا اموال اخذ شده مشروط کند. باید یاد آور شد که این مصوبه نیازمند تایید شورای نگهبان است تا تبدیل به قانون شود.

طلاق به دلیل عمل نکردن مرد به تعهدات ضمن عقد

تقریبا  اکثر قریب به اتفاق زوج‌ها در زمان عقد، تعهداتی را که در سند ازدواج است بدون مطالعه امضا می‌کنند این درحالی است که اگر مرد به آن‌ها عمل نکند، زن بتواند درخواست طلاق بدهد. این تعهدات معمولاً در بخش شروط ضمن عقد سند ازدواج است و اگر مرد امضا کرده باشد، الزامی است.

به عنوان نمونه:

• عدم پرداخت نفقه برای مدت مشخص مثلاً شش ماه.
• رفتار بد یا سوءمعاشرت شدید.
• ازدواج دوباره مرد بدون اجازه زن.
• اعتیاد شدید.
• زندان طولانی یا ترک خانه.

اگر زن بتواند ثابت کند یکی از این‌ موارد اتفاق افتاده، دادگاه به او اجازه می‌دهد به عنوان وکیل مرد، طلاق را اجرا کند. این راه معمولاً ساده‌تر از عسر و حرج است، چون فقط باید تحقق آن را ثابت کرد.

طلاق با داشتن وکالت از مرد یا همان حق طلاق عامیانه

این بهترین و راحت‌ترین راه برای زن است. یعنی مرد در زمان عقد یا بعد از آن، در دفتر اسناد رسمی، به زن وکالت می‌دهد که خودش بتواند طلاق بگیرد. این وکالت معمولاً بلاعزل است و مرد نمی‌تواند آن را پس بگیرد.

اگر وکالت درست تنظیم شده باشد، زن بدون نیاز به اثبات مشکل خاصی، می‌تواند به دادگاه برود و طلاق را بگیرد. فقط دادگاه چک می‌کند که وکالت معتبر باشد و حقوق مالی زن رعایت شود.

نکته مهم این است که وکالت باید دقیق نوشته شود، مثلاً مشخص کند زن می‌تواند مهریه را بگیرد یا ببخشد، و ترجیحاً حق انتخاب وکیل دیگر هم داشته باشد.

باید به این نکته توجه داشت که، در حال حاضر رویه غالب در دادگاه های خانواده زمانی که زن وکالت در طلاق دارد به این صورت است که زن می بایست تمام یا بیشتر مهریه خود را در قبال طلاق ببخشد.

مراحل درخواست طلاق از طرف زن

تفاوتی ندارد دلیل طلاق چه چیزی باشد، مراحل کلی آن تقریباً مشابه است:

اول، ثبت دادخواست در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی یا توسط وکیل و اضافه کردن دلایل و مدارک.

بعد، پرونده به شورای حل اختلاف جهت صلح و سازش ارسال و سپس درصورت عدم سازش به دادگاه خانواده می‌رود و وقت رسیدگی تعیین می‌شود.

معمولاً شرکت درجلسات مشاوره هم اجباری است تا شاید بتوانند آشتی کنند.

در جلسه دادگاه، زن دلایلش را ارائه می‌دهد، مرد دفاع می‌کند و قاضی مدارک را بررسی می‌کند.

اگر دلایل کافی باشد، گواهی عدم امکان سازش صادر می‌شود.

در نهایت، به دفترخانه طلاق می‌روند و صیغه طلاق جاری می‌شود.

این فرآیند ممکن است چند ماه تا یک سال طول بکشد، که این بستگی به پیچیدگی پرونده و همکاری زوجین دارد.

حقوق مالی زن چطور حفظ می‌شود؟

برخلاف تصور خیلی‌ها، طلاق از طرف زن به معنای از دست دادن حقوق مالی نیست. مهریه کاملاً مال زن است و می‌تواند آن را مطالبه کند. نفقه عقب‌افتاده، اجرت‌المثل و حتی گاهی بخشی از دارایی‌ مرد به او تعلق می‌گیرد.

البته باید توجه داشت بخشی از دارایی مرد یا همان شرط تنصیف در عقد نامه زمانی به زن تعلق میگیرد که درخواست طلاق از سوی مرد بوده و همچنین مرد در سند ازدواج شرط تنصیف را امضا کرده باشد.

در مواردی که طلاق از نوع خلع یا مبارات باشد یعنی زن برای جدایی چیزی ببخشد، و یا در صورت توافق زوجین ممکن است بخشی از مهریه را از دست بدهد. اما اگر دلیل قوی مثل عسر و حرج باشد، معمولاً همه حقوق حفظ می‌شود.

چرا داشتن وکیل مهم است؟

دعوای طلاق از طرف زن پر از جزئیات فنی و توجه به موارد ریز است. از تنظیم دادخواست درست تا جمع‌آوری مدارک و دفاع در جلسه، همه نیاز به تجربه و تخصص دارد. خیلی از پرونده‌ها به خاطر اشتباهات کوچک رد یا طولانی می‌شوند. یک وکیل خانواده خوب نه تنها شانس موفقیت را بالا می‌برد، بلکه استرس زن را هم کم می‌کند و حقوقش را کامل حفظ می‌کند.

طلاق از طرف زن در ایران ممکن است، اما نیاز به دلیل محکم و ادله قابل اثبات و پیگیری دقیق دارد. قانون سعی کرده تعادلی بین حفظ خانواده و حمایت از زن ایجاد کند. اگر زندگی مشترک واقعاً به بن‌بست رسیده و مشکلات حل‌نشدنی است، زن حق دارد برای زندگی بهتر اقدام کند. مهم این است که با آگاهی کامل و مشورت با وکیل متخصص پیش بروید تا حقوقتان از دست نرود.